Columns

Em. Prof. dr. Cees de Baat

Sinds zijn pensionering is Cees de Baat op diverse terreinen adviseur van Fresh Unieke Mondzorg. Dit werk doet hij met erg veel plezier en hij ervaart het als bijzonder waardevol dat hij op deze manier nog een klein steentje mag bijdragen aan het verbeteren van de mondgezondheid van vooral kwetsbare en zorgafhankelijke mensen. Hij probeert wetenschappelijk en zorginhoudelijk zo goed mogelijk op de hoogte te blijven van de internationale en nationale ontwikkelingen op dit terrein. Over wat zijn gedachten naar aanleiding hiervan bezighouden, schrijft hij elke maand een korte column.

100 jaar het Journal of Dental Research: "De ontdekking en ontwikkeling van Fluoride"

Het meest vooraanstaande tijdschrift over mondgezondheid en mondzorg, het Journal of Dental Research, bestaat 100 jaar. In het kader van de daarbij behorende feestelijkheden verschijnen in elke editie artikelen over belangrijke ontwikkelingen en ontdekkingen in die honderdjarige periode.

Aandacht voor het mondzorgplan bij dementie

Dementie is een onderwerp dat de gemoederen danig bezighoudt, zowel in maatschappelijk opzicht als in de wetenschap als in de gezondheidszorg. Maatschappelijke vragen zijn wat voor een individu met dementie wel en niet acceptabel is en wie dat op welk moment bepaalt.

Verzint eer ge begint!

Volgens een van de meest ervaren orale implantologen ter wereld, professor N.P. Lang te Bern in Zwitserland, heeft de orale implantologie een paradigmaverschuiving bewerkstelligd in de restauratieve mondzorg. In een bijzonder lezenswaardig wetenschappelijk artikel beschrijft hij de vergaande gevolgen die het concept osseo-integratie, ook wel functionele ankylose genoemd, vanaf halverwege de zeventiger jaren van de vorige eeuw heeft gehad (J Dent Res 2019; 98: 1287-1293).

Steuntje in de rug voor zorgbeleid bij wortelcariës

In de laatste maand van 2019 verscheen bij het Kennisinstituut Mondzorg de klinische praktijkrichtlijn “Wortelcariës bij (kwetsbare en zorgafhankelijke) ouderen”. Het totale proces van de ontwikkeling van deze richtlijn heb ik van dichtbij mogen meemaken omdat ik voorzitter was van de Richtlijn Ontwikkel Commissie (ROC). Terugkijkend op de periode van meer dan een jaar die nodig was voor de ontwikkeling van dit product, constateer ik dat veel arbeid is geleverd door ieder lid van de ROC en dat de medewerkers van het KIMO alles uitstekend hebben begeleid.

Polyfarmacie met zijn problematiek is een geriatrisch syndroom

Gert-Jan van der Putten, specialist ouderengeneeskunde met passie voor mondgezondheid, gaf in 2011 zijn proefschrift als hoofdtitel: “Poor oral health, a potential new geriatric giant”. In 2014 publiceerde hij samen met anderen een artikel in het tijdschrift Gerodontology met de titel “Poor oral health, a potential new geriatric syndrome”. Met beide titels maakte hij duidelijk dat slechte mondgezondheid een algemeen kenmerk van kwetsbare en zorgafhankelijke ouderen dreigt te worden.

De combinatie van tabak en alcohol brengt ons aan de afgrond die dementie heet

Nog altijd wordt, alle voorlichting ten spijt, door sommigen luchtig gedaan over de gevolgen van roken en van de consumptie van alcoholische dranken. De laatste tijd is de voorlichting van de overheid vooral gericht op jongeren die het roken van sigaretten, het gebruik van drugs, overmatige consumptie van alcoholische dranken, dronkenschap, "comazuipen", het gebruik van lachgas en ander apert ongezond gedrag normaal en zelfs stoer vinden.

Goede hygiëne van de werkomgeving kan levens sparen

Nu een groot deel van de wereld is lamgelegd door de (dreigende) gevolgen van het virus SARS-CoV-2, oftewel het coronavirus, is dit het juiste moment om nog eens aandacht te vragen voor hygiëne. Dit onderwerp komt toevalligerwijs aan de orde in de maarteditie van het Journal of the American Geriatrics Society. De informatie spitst zich toe op de hygiëne van de werkomgeving van professionele zorgverleners die zich bezighouden met kwetsbare en zorgafhankelijke ouderen.

Zorgen rond ouderen, nu en in de toekomst

Drie zorgverleners uiten hun empathische zorgen over ouderen in een naar een wetenschappelijk tijdschrift gezonden brief. Volgens de briefschrijvers veroorzaakt de coronavirusziekte (COVID-19) in de hele wereld angst en verwarring die even snel om zich heen grijpen als het causale virus zelf. Zij wijzen op een op het internet circulerende video.

Kan veel kauwen nu echt het dementieproces vertragen?

Sinds Roxane Weijenberg in 2013 haar proefschrift heeft verdedigd en sinds haar promotor, professor Erik Scherder, flink aan de publicitaire weg timmert, hebben veel mensen weleens iets gehoord over de positieve relatie tussen kauwvermogen en cognitieve functie. Sommigen nemen dit heel serieus en beweren dat onvoldoende kauwvermogen een risicofactor is voor dementie en dan vooral voor de ziekte van Alzheimer.

Sarcopenie, een onbekend/onderschat probleem in het orofaciale systeem

Sarcopenie is verlies van spiermassa en spierkracht bij het ouder worden. Onder erg kwetsbare en zorgafhankelijke ouderen kunnen de prevalentiescijfers oplopen tot 30% of zelfs 50%. Steeds meer bewijs wordt aangedragen voor het bestaan van een relatie tussen sarcopenie, kwetsbaarheid, zorgafhankelijkheid en mortaliteit.

Ouderdoms-anorexia

In de vorige maandcolumn kwam aan de orde dat mantelzorgers en professionele zorgverleners nogal eens opmerken dat ouderen op een gegeven moment minder zin hebben in eten. Ze schakelen dan een tandarts in omdat ze vermoeden dat door een of andere oorzaak de kauwfunctie tekortschiet.

In het wetenschappelijk onderzoek ontbreken beleid en doelmatigheid

Mijn column van juni eindigde ik met de hartenkreet dat we wereldwijd kritischer moeten kijken naar de besteding van het spaarzame geld dat beschikbaar is voor wetenschappelijk onderzoek. Die hartenkreet vindt ondersteuning in een recent verschenen artikel.

Risico voor mondzorgverleners tijdens de coronapandemie

Risico voor mondzorgverleners tijdens de coronapandemie De coronapandemie heeft inmiddels in vrijwel alle onderdelen van het maatschappelijk leven sporen achtergelaten. Wetenschappelijk gezien wordt door massaal en wereldwijd uitgevoerde onderzoeken steeds meer bekend over de ‘coronavirus disease 2019’ (COVID-19), in het Nederlands vertaald als coronavirusziekte. Over de mogelijke gevolgen van COVID-19 en over de effectiviteit van beschermingsmiddelen is echter nog veel onzeker. Deze week las ik een artikel waarin aan de hand van wetenschappelijke gegevens is berekend welk risico mondzorgverleners in de Verenigde Staten lopen om zelf met COVID-19 en de mogelijke gevolgen daarvan te worden geconfronteerd: Ren Y, Feng C, Rasubala L, Malmstrom H, Eliav E. Risk for dental healthcare professionals during the COVID19 global pandemic: An evidence-based assessment. J Dent 2020; 101: 103434.

Eenzaamheid en sociale isolatie zijn doodsoorzaken

Eenzaamheid en sociale isolatie zijn doodsoorzaken Bewust heb ik deze titel scherp gesteld om de aandacht te vestigen op een probleem dat niemand wil, maar dat wel keiharde realiteit is. Kijkend naar de werkelijke bevindingen van de onderzoekers moet de titel worden genuanceerd. In de eerste plaats gaat het om eenzaamheid en sociale isolatie van ouderen in combinatie met fysieke kwetsbaarheid. Ten tweede gaat het niet om eenzaamheid en sociale isolatie als directe doodsoorzaken, maar om een vergroting van het risico op mortaliteit als fysiek kwetsbare ouderen moeten leven in eenzaamheid en sociale isolatie. Het artikel over dit in Nederland uitgevoerde belangwekkende onderzoek is te vinden met de volgende gegevens: Hoogendijk EO, Smit AP, van Dam C, Schuster NA, de Breij S, Holwerda TJ, Huisman M, Dent E, Andrew MK. Frailty combined with loneliness or social isolation: An elevated risk for mortality in later life. J Am Geriatr Soc 2020; 68: 2587-2593.